Onderzoek naar:
Verstoorde energiehuishouding en zuurstoftekort als mogelijke oorzaak van Long COVID-klachten

Assessing mitochondrial dysfunction and local tissue hypoxia as causal mechanism underlying Long COVID symptoms.


Startdatum: juni 2026.

“Vermoeidheid, hersenmist en PEM behoren tot de meest ingrijpende klachten van Long COVID. Door te onderzoeken hoe energieproductie en zuurstofvoorziening in het lichaam verstoord raken, hopen we dichter bij de oorzaak van deze klachten te komen."
Dr. Denise Visser - onderzoeker, Amsterdam UMC

Veel klachten van mensen met Long COVID zijn niet zichtbaar aan de buitenkant. In het BPRC proberen we deze verschillende verborgen veranderingen in het lichaam zichtbaar te maken en over tijd te vervolgen, zodat we beter begrijpen wat er misgaat en een waardevolle aanvulling zijn op onderzoek bij patiënten.

Dr. Marieke Stammes - onderzoeker, BPRC

Over dit onderzoek

Waarom zijn mensen met Long COVID vaak zo uitgeput? Waarom nemen klachten bij veel patiënten toe na lichamelijke, mentale of emotionele inspanning? En waarom herstellen sommigen niet of nauwelijks, zelfs jaren na hun infectie?

Onderzoekers van dit project zoeken naar antwoorden in de energiehuishouding van het lichaam. Zij onderzoeken of problemen met de energieproductie van cellen en een verminderde zuurstofvoorziening een belangrijke rol spelen bij het ontstaan en in stand houden van Long COVID-klachten.

Wat weten we al?
Uit eerder onderzoek weten we dat de mitochondriën – de energiefabriekjes van onze cellen – bij veel mensen met Long COVID minder goed functioneren. Daardoor schakelt het lichaam mogelijk over op een minder efficiënte manier van energie produceren. Dit kan leiden tot vermoeidheid, spierzwakte, concentratieproblemen en andere veelvoorkomende klachten.

Wat nog niet duidelijk is, is waarom deze energiefabriekjes minder goed werken. Onderzoekers vermoeden dat een tekort aan zuurstof in weefsels, verstoringen in de kleinste bloedvaten of veranderingen in het afweersysteem hierbij een belangrijke rol spelen. 

Voortbouwen op eerdere consortiumstudies
Dit onderzoek bouwt voort op inzichten uit meerdere eerdere onderzoeken binnen het Long COVID Consortium.

Zo werd in het MICROX-onderzoek gekeken naar de doorbloeding van de kleinste bloedvaten. Daarnaast wordt binnen MONITOR-PEM onderzocht wat de invloed is van post-exertionele malaise (PEM) op de microcirculatie. Ook wordt voortgebouwd op onderzoek naar auto-antistoffen en naar mogelijke biologische subtypen van Long COVID.

Door deze kennis samen te brengen hopen onderzoekers beter te begrijpen welke biologische processen verantwoordelijk zijn voor de energieproblemen die veel patiënten ervaren. Ook kan dit helpen om in de toekomst patiënten beter te onderscheiden in subgroepen, zodat behandelingen gerichter kunnen worden ingezet. 

Wat onderzoeken de onderzoekers?
Het onderzoek richt zich op drie belangrijke vragen:

  • Werken de mitochondriën bij Long COVID minder goed doordat weefsels te weinig zuurstof krijgen?

  • Is er een verband tussen zuurstoftekort en het ontstaan van PEM?

  • Kunnen verschillen in energiehuishouding verklaren waarom sommige patiënten ernstigere klachten hebben dan anderen?

Om dit te onderzoeken worden bloedmonsters, spierweefsel en geavanceerde PET-CT-scans gebruikt. Daarnaast worden eerder verzamelde onderzoeksgegevens opnieuw geanalyseerd.

Om beter te begrijpen hoe veranderingen in energiehuishouding en zuurstofvoorziening ontstaan, combineert dit onderzoek metingen bij patiënten met aanvullend onderzoek in een niet-humaan primatenmodel (apen). Hierdoor kunnen onderzoekers biologische processen over langere tijd volgen en de resultaten vergelijken met bevindingen uit patiëntonderzoek. Zo ontstaat een completer beeld van de mechanismen achter Long COVID.

Wat kan dit onderzoek opleveren?
Het uiteindelijke doel is beter te begrijpen welke biologische mechanismen verantwoordelijk zijn voor vermoeidheid, PEM, spierklachten en hersenmist bij Long COVID.

Die kennis kan helpen bij het ontwikkelen en testen van toekomstige behandelingen die zich richten op de energieproductie van cellen of de zuurstofvoorziening van weefsels. Daarnaast kan het onderzoek bijdragen aan een beter begrip van belastbaarheid en inspanningsgrenzen bij Long COVID.

Daarmee levert het project niet alleen belangrijke wetenschappelijke kennis op, maar ook inzichten die in de toekomst relevant kunnen zijn voor de medische zorg en begeleiding van mensen met Long COVID. 

Leden van het onderzoeksteam

Amsterdam UMC

Dr. Denise Visser, hersenwetenschapper met focus op (nucleaire) beeldvorming
Dr. Hung-Jen Chen, onderzoeker met focus op immunologie en bioinformatica
Dr. Brent Appelman, arts-onderzoeker met focus op infectieziekten
Prof. Ronald Boellaard, medisch fysicus en onderzoeker met focus op kwantitatieve PET methodologie
Dr. Sandeep Golla, fysicus en onderzoeker met focus op PET methodologie
Dr. Elsmarieke van de Giessen MD, nucleair geneeskundige en onderzoeker met focus op klinische (nucleaire) beeldvorming

BPRC

Dr. Marieke Stammes, onderzoeker met focus op (nucleaire) beeldvorming en NHP onderzoek
Dr. Jinte Middeldorp, neuro-bioloog met focus op NHP onderzoek

VU

Dr. Rob Wust, bewegingswetenschapper met focus op vermoeidheidsyndromen
MSc. Braeden Charlton, onderzoeker met focus op spierweefsel onderzoek ihkv PEM
MSc. Jelle Huijts, onderzoeker met focus op spierweefsel onderzoek 


Erasmus MC

Dr. Rory de Vries MD, viroloog met focus op virologie en immunologie
Dr. Julia Berentschot, onderzoeker met focus op post-COVID
Dr. Merel Hellemons MD, long-arts met focus op longziekten en post-COVID
Dr. Odilia Corneth, onderzoeker met focus op immunologie

Maastricht University

Dr. Martina Summer-Kutmon, bioinformaticus met focus op systeembiologie