Stichting Long COVID werkt aan nationaal Research & Innovation Center
Stichting Long COVID (SLC) werkt aan de oprichting van een nationaal Research & Innovation Center voor Long COVID en andere post-acute infectieuze syndromen (PAIS). Het Center moet het onderzoek in Nederland voor de lange termijn een grote impuls geven en wetenschappelijke ontdekkingen sneller vertalen naar diagnostiek en gerichte behandelingen voor volwassenen én kinderen.
Onderzoek dreigt stil te vallen
Long COVID is een van de grote onopgeloste medische uitdagingen van deze tijd. In Nederland zijn naar schatting 400.000 mensen getroffen, van wie ongeveer 100.000 ernstig. Toch zijn er nog geen bewezen genezende behandeling, effectieve diagnostiek en gerichte therapieën.
Juist nu dreigt bovendien een gat in de onderzoeksfinanciering. Het overheidsbudget van € 40,67 miljoen voor het huidige onderzoeksprogramma post-COVID is al besteed. Het grootste deel van de onderzoeken wordt dit jaar afgerond. Voor nieuw onderzoek is op dit moment geen overheidsbudget meer beschikbaar.
ZonMw verkent een nieuw, breed onderzoeksprogramma voor PAIS. Die verkenning wordt naar verwachting pas eind 2027 afgerond. Of daarna financiering beschikbaar komt, is nog niet duidelijk. Als er nieuw overheidsgeld komt, kunnen onderzoekers volgens ZonMw op zijn vroegst eind 2029 weer aan de slag.
Zonder structurele financiering starten geen nieuwe studies
Onderzoekers die zich de afgelopen jaren op Long COVID hebben gericht, dreigen daardoor terug te keren naar hun oorspronkelijke vakgebieden. Daarmee kunnen opgebouwde kennis en onderzoekscapaciteit verloren gaan en loopt het vinden van oplossingen verdere vertraging op. Ook kan bestaande onderzoeksinfrastructuur, zoals van Post-COVID Netwerk Nederland (PCNN), onvoldoende worden benut.
SLC wil voorkomen dat jaren aan investeringen, kennis en onderzoekskracht verloren gaan. Daarom neemt de stichting nu het initiatief voor een nationaal Research & Innovation Center.
Eén nationaal onderzoeksprogramma
Het Center wordt een onafhankelijke stichting en een open nationaal onderzoeksnetwerk met een centrale hub, nu voorzien in Amsterdam. Onderzoekers blijven werken vanuit hun eigen UMC’s en kenniscentra. Het Center stimuleert en verbindt hun onderzoek en bouwt voort op bestaande structuren en infrastructuur, waaronder PCNN.
Het Center wil de beste onderzoekers aantrekken én behouden en hen de ruimte geven om vernieuwende wetenschappelijke ideeën te onderzoeken. Door onderzoekskracht nationaal te bundelen, wil het Center bovendien nieuwe publieke en private financiering aantrekken. Zo kunnen losse en tijdelijke onderzoeken plaatsmaken voor een samenhangend onderzoeksprogramma voor de lange termijn.
SLC heeft inmiddels zeven wetenschappers financiering toegekend om hen voor het onderzoeksveld te behouden en ruimte te geven voor vernieuwend onderzoek. Het gaat om Jeroen den Dunnen, Brent Appelman en Michèle van Vugt van Amsterdam UMC, Rob Wüst van de Vrije Universiteit Amsterdam, Niels Eijkelkamp van UMC Utrecht en Melvin Lafeber en Sandra Hoeboer van Erasmus MC. Zo brengt het Center vanaf de start onderzoekskracht uit verschillende Nederlandse kenniscentra en UMC’s samen. Immunoloog Jeroen den Dunnen is aangesteld als wetenschappelijk onderzoeksleider.
Van wetenschap naar behandeling
Long COVID is een complexe ziekte. Steeds duidelijker wordt dat er verschillende groepen patiënten zijn bij wie verschillende biologische mechanismen een rol kunnen spelen. Een belangrijke opdracht voor het Center wordt om deze groepen beter te onderscheiden en te onderzoeken welke behandelingen bij welke patiënten kunnen werken.
Een ander speerpunt is om de weg van wetenschappelijke ontdekking naar toepassing bij patiënten te versnellen. Zodra onderzoek aanknopingspunten voor een mogelijke behandeling oplevert, wil het Center deze zo snel mogelijk in klinische studies verder onderzoeken.
Daarmee organiseert het Center de hele weg: van onderzoek naar biologische mechanismen in het laboratorium tot klinische studies en uiteindelijk toepassing bij patiënten. Ook kinderen en jongeren krijgen nadrukkelijk aandacht.
Long COVID vormt het belangrijkste vertrekpunt vanwege de schaal, het momentum en de onderzoeksinfrastructuur die al beschikbaar is. De bredere ambitie is om biologische kennis op te bouwen die ook toepasbaar is op andere post-infectieuze aandoeningen.
Wat is er nog nodig?
Stichting Long COVID is initiatiefnemer en zorgt voor de eerste financiering van het Center. Voor de gewenste schaal en continuïteit is daarnaast langdurige publieke en private financiering nodig.
Inspiratiebron is het Oncode Institute voor kankeronderzoek, waar topwetenschappers samenwerken en publieke en private financiering samenkomen. Ook het Research & Innovation Center moet uiteindelijk uitgroeien tot een sterk nationaal onderzoeksnetwerk dat aantrekkelijk is voor onderzoekers, publieke en private financiers en internationale samenwerking.
Met het Research & Innovation Center wil SLC voorkomen dat de kennis en onderzoekskracht die de afgelopen jaren zijn opgebouwd verloren gaan én de stap zetten van tijdelijke onderzoeksprojecten naar een duurzaam nationaal onderzoeksprogramma.
Want voor patiënten is tijd cruciaal. Hoe sterker en structureler het onderzoek wordt georganiseerd, hoe groter de kans dat wetenschappelijke ontdekkingen sneller leiden tot de diagnostiek en gerichte behandelingen waar patiënten al zo lang op wachten.
Lees het interview met de initiatiefnemers en wetenschappelijk onderzoeksleider Jeroen den Dunnen in de Volkskrant van 26 augustus 2026 via de link hieronder.